Mağar sindromu / Yeni "Gəncə adəti "

Gəncədə yas mərasimləri zamanı günlərlə yolu bağlamaq adət şəklini alıb

Prospekt boyu şütüyən mikroavtobus gözlənilmədən sağa burulub dar küçəyə girdi. Bu  zaman içəridəki sərnişinlər narazılıqlarını bildirdilər: «Həmişə prospektlə gedirdiz, indi niyə bu yolla çıxdınız? Ay qardaş, mən biraz qabaqda düşməliydim axı»
Sürücü, «Ay xala, 3 gündür yol bağlıdı, mağar qurublar. Məgər mənə xoşdur belə kələkötür, dağınıq yollarla getmək? » deyib, narazılıqla başını  buladı.
Əsasən hüzr məclisləri üçün qurulan, mağarlar adlandırılan belə çadırlar şəhərin istənilən küçə və prospektində qarşınıza çıxacaq. Hələ lazım  gələndə yolun qabağına bir kəndir bağlayıb, ağzı aşağı çevrilmiş qutu da  qoyurlar ki, bu yol qapalıdır. Belə halda avtomobil sürücüləri yolların  istiqamətini dəyişməyə, hətta birtərəfli yola əks istiqamətdə girməyə məcbur olurlar. Bu  halların yolda qəza vəziyyəti yarada bilməsi, eləcədə  Təcili Tibbi Yardım, Yanğından mühafizə əməkdaşlarının işinə nə dərəcədə  mane olduğunu demək artıqdır.
«Adət- ənənəmizə görə heç nə deyə bilmirik, amma düzünü desəm, işimizə  çox ğane olur. Gətirib mağarı qururlar yolun lap ortasında, keçmək  mümkün olmur. Bizim işimiz tez və çevik olduğundan, müraciət daxil olan  kimi, əməkdaşlarımız həmin ünvana yollanırlar, lakin çatmağa az qalmış yol  bağlıdır, bir də məcbur olub başqa istiqamətdən getməli oluruq. Yolumuz  uzanır, gecikirik, nəticədə xəstənin vəziyyəti daha da ağırlaşmış olur. Heç  olmasa, yolun sol hissəsi boş olmalıdır ki, biz də işimizi görə bilək. Sonra  bizi qınayırlar ki,  çağırılan ünvana vaxtında gəlmirsiz» – deyən Təcili Tibbi  Yardım stansiyasının baş həkimi Namiq Nəbiyev mağarların yolun ortasında  qurulmasına, və yolların bağlanmasına qarşı öz gileyini bildirdi.
Şəhər Yanğından Mühafizə idarəsinin rəis müavini Rahib Nadirov da belə  çadırların yolun ortasında qurulmasının onların da işində ciddi problemlər  yaratdığını dedi.

«Bəzən hadisə mağar qurulan evin arxa tərəfində baş verir. Yol bağlı  olduğundan məcburən digər ara küçələrə girməli oluruq. Bizim maşınlar  böyük olduğundan belə dar küçələri keçmək çox çətindir. Gecikirik, bu da ərazinin və ya obyektin daha çox yanmasına səbəb olur. Bir sözlə, bu cür  vəziyyət işimizdə çox əngəllər yaradır. Son zamanlar Regional Nəzarət  idarəsi bu məsələdə bizə yardım etməyə çalışır, belə ki, hansı küçədə  mağar qurulubsa və ya qazıntı işləri gedirsə, qabaqcadan o küçənlərin  adını bizə bildirirlər.
«Yol qəzalarının 10 faizini elə bu mağarlar törədir»- söyləyən taksi  sürücüsü İlqar da dərdini bölüşdü:
«Hətta əsas yolları da bağlayırlar, biz də məcbur oluruq ara küçələrlə  getməyə, onlar da çox pis vəziyyətdədir, girib-çıxmaq olmur. Elə olur ki,  birtərəfli yolu tamam kəsirlər, sürücü də məcbur olur həmin yola «protiv» girməyə. Bu da qəza ilə nəticələnə bilir. Hərəkəti kəsməklə yolumuzu xeyli  uzatmış olurlar, elə yol olur ki, 3 dəfə uzanır, artıq yerə benzin işlədirik. Əlbəttə, mağar qurmaq olar, amma gərək yol tamam kəsilməsin, həmçinin  onun arxasında nəsə bir «znak» da qoymaq lazımdır».
Başqa bir sürücü Ruzigar isə belə dedi:
«Qəribədir, bir yandan yol polisi qaydaların lap kiçicik pozulmasına qarşı  sərt tədbirlər görür, digər yandan bütöv küçəni kəsərək bizim hərəkətimizi  çətinləşdirən, yolumuzu hətta hərəkətin əks istiqamətində dəyişməyə vadar  edən bu çadırların qurulmasına bir söz demir. Axı başa düşmək lazımdır ki, bu dünya durduqca hər gün ölən olacaq, deməli bu hal müvəqqəti deyil, daimidir».
Bu fikirlərə Gəncə Dövlət Yol Polisinin rəisi Fazil Cəfərovun  münasibəti belə oldu:
«Birinci dəfə deyil ki, mağarlar həmişədən qurulub. Hüzr yeridir, mağar  qurduqları yerdə, necə gedib deyək ki, sökün. Bununçün onlar İcra  Hakimiyyətindən icazə alıb sonra yolu bağlayırlar».
İcra Hakimiyyətindən isə bizə, onların bu işlə məşğul olmadığını və bu  haqda məlumatı Mənzil Kommunal Təsərrüfat İstehsalat Birliyindən öyrənə  biləcəyimizi söylədilər.
Birliyin rəisi Abid Əliyev bu işlərdən xəbərdar olduqlarını dedi:
« Yas mərasimlərinə aid küçlərdə quraşdırılmış mağarlara nəzarət həm şəhər Yol Polisinin həm də Mənzil Kommnal Təsərrüfat və İstehsalat Birliyinin səlahiyyətindədir. Amma açığı deyək ki, biz buna rəsmi müdaxilə edə bilmirik. Çünki bizim mentalitetimiz (Abid müəllim də indi çox dəbdə olan mentalitet məsələsinə toxunaraq küçələrdə hərəkətə bu qədər əngəllər yaradan mağar məsələsinə məhz bu baxımdan yanaşdı - Aytən) imkan vermir ki, mağarları dağıdaq. Biz ancaq yol polisi idarəsinin əmkdaşları ilə birgə böyük prospektlərdə olan mağarların kənara çəkilməsini tələb edirik».
Cümə məscidinin dini icmalar üzrə sədri Hacı Əlisəfdər Səfərfliyev mağarların yolun ortasında qurulmasının əlehinə olduğunu söylədi. Müsahibimiz onu da qeyd etdi ki, əvvəllər yas mərasimləri evdə kiçik məclis qurmaqla keçirilərdi. Lakin sonralar, 70-ci illərdən başlayaraq yas  mərasimində iri mağarların qurulması bir adət halını aldı.
Həmsöhbətimiz yas mərəsimlərinin keçirilməsi işində dövlət orqanlarının  məsələn, bu məqsədlə xüsusi yerlərin ayrılması kimi məsələlərdə xalqa  yardımçı çıxış etməsinin arzu edilən olduğunu bildirdi, həmçinin yollarımızın   da genişləndirilməsi haqda düşünməyin vaxtı çatdığını söylədi.
«Bu, ümumiyyətlə, dövlət səviyyəsində olan işdir. Memarlar bununla  maraqlanmalıdır, əgər inkişafa doğru gediriksə, yollar niyə 4 metr olmalıdır?   Maşınlar çox, yollar isə dardır. Ona görə də camaat məcbur olub yolu  bağlayır.»
Belə görünür ki, bu səbəblərdən, həmçinin «milli mentalitetimizə» sadiqlik  göstərərək hələ çox qəzalara, çox hadisələrə səbəb olan  mağarların yolun mərkəzi hisəsini zəbt etməsinə göz yummuş olacağıq.
P. S. əvəzi 2 vətəndaşdan sitat: «25 ildir ki, mağar kirayəyə verirəm. «Bu  illər ərzində kirayədə ən çox iki gün fasilə olub. Demək olar ki, başqa yerdə işləməyə ehtiyacım olmayıb».
«Mağarlarda vəfat edəni yada salmaqdan çox hamı öz iş-gücündən,  siyasətdən, cürbəcür digər mövzulardan danışır, hətta zarafat da edir. Sonda da molladan «fatihə» xahiş edərək ciddi görkəm alıb salavat çevirir  və tüstü dolu çadırı tərk edirlər.»

By Ayten

Sourced from Ganja Media Centre